• ISO chimpun: qu

Andes suyupi ancha kikinchakuq (45) simikunamanta ruwasqa Qhichwa simi ayllumanta huk simim.

Qhichwa (AmE-pipas), Qhichwa simipi Runasimi («runakunapa simin») nisqa sutiyuq, ñawpa llaqta simikuna ayllum; chaypa imaymana rikch'ayninkunataqa Qhichwa runakuna rimanku, paykunaqa aswanqa Andes urqukunapi hinaspa Urin Awiya Yalapa hatun pata pampakunapi tiyakunku. Huk sapa ñawpa simimanta hamusqa kaspa, Amerikakunapi aswan mast'arikuq ñawpa llaqta simikunamanta hukninmi; llapallan rimariqninkunaqa 8 chaymanta 10 millón runakunamanmi chayanku. Pirumanta runakunapa yaqa 25 % (7.7 millón)ninmi Qhichwapa wakin rikch'ayninta rimanku. Inka Hatun Suyupa hatun simin kasqanrayku ichapas ancha riqsisqa. Ñawpaqtaqa kolonisadorkuna payta llamk'achiyta kallpacharqaku, ichaqa kamachiyninkupa chawpinmanta pacha hark'arqaku. Chaywanpas, Qhichwaqa tukuyta atirqan, kunan p'unchawpas imaymana rikch'ayninkunaqa ancha mast'arisqa rimarisqallaraqmi.