I ririmi leri nga eka rhavi ra Bantu ra ndyangu wa tindzimi ta Niger-Kongo; vunyingi bya vavulavuri va rona byi le Afrika-Dzonga.
Tsonga (Xitsonga) i ririmi ra Bantu ra le dzongeni wa Afrika leri vulavuriwaka hi vanhu va Tsonga. Ra twisiseka hi ku kongoma na Tswa na Ronga, naswona vito ra "Tsonga" ri tala ku tirhisiwa tanihi rito leri katsaka hinkwato tinharhu, leti nkarhi wun'wana ti vuriwaka Tswa-Ronga. Ririmi ra Xitsonga ri endliwile leswaku ri tirhisiwa eka dyondzo na le kaya, leswi endlaka leswaku ri va ririmi lerikulu ra vanhu va Tsonga. Ku fana na tindzimi tin'wana to tala, ku na tindzimi to hambana endzeni ka ntlawa wa ririmi ra Tsonga, kambe tindzimi hinkwato leti fambelanaka ti sekeriwe eka sisiteme ya dyondzo ya Xitsonga.