Waa af ka tirsan laanta Kuushiga ee qoyska Afro-Aasiya. Aad ayuu ugu dhow yahay afka Oromada.
Afka Soomaaliga (Ingiriis ahaan: somalia Language) waa mid ka mid ah afafka ugu muhiimsan ee nool ee Geeska Afrika, waana af rasmi ah Jamhuuriyadda Soomaaliya iyo Somaliland, isaga oo ay weheliso afka Carabiga. Afka Soomaaligu wuxuu ka tirsan yahay afafka Afro-Aasiya, waxaana ku hadla qiyaastii 15 milyan oo Soomaali ah, kuwaas oo intooda badani ku sugan Jamhuuriyadda Soomaaliya, Somaliland, gobolka Ogaadeenya, Jamhuuriyadda Jabuuti, Itoobiya iyo Kenya.
Waa afka qaran iyo kan rasmiga ah ee Soomaaliya iyo Somaliland. Qof aan Soomaali ahayn si faseex ah uguma hadlo, ha joogo Hargeysa, Saylac, Muqdisho ama Jabuuti. Way isku fahmaan, inkasta oo isticmaalkiisu yaraaday duugnimadiisa awgeed, hase yeeshee qaar ka mid ah Madjanka ayaa weli si heer ah ugu hadla. Waxaa loo yaqaan afka Soomaali (Af -soomaali), waana saldhigga afka Soomaaliga ee hadda jira. Waxaa jira lahjado ay ku hadlaan Soomaalidu; tusaale ahaan, lahjadda ay ku hadlaan dadka waqooyigu way ka duwan tahay tan ay ku hadlaan dadka koonfureed. Taasi waxay ka dhalataa kala duwanaanta asalka Soomaalida, waxaana koonfurta Soomaaliya ku badan erayada Carabiga iyo Hindiga, halka Somaliland ay ku badan yihiin erayada Carabiga. Waxaa jira tiro aad u yar oo laga tiro badan yahay oo ku hadla Sawaaxiliga. Sababtoo ah gumaysigii Talyaaniga iyo Ingiriiska ee Soomaaliya, afafka Talyaaniga iyo Ingiriiskuba way yaqaannaan Soomaalidu. Waqtiyadan dambe se looma isticmaalo wax aan ahayn xad cidhiidhi ah. Afka Carabiga sidoo kale waxaa loo tixgeliyaa af rasmi ah dalka, waxaana ku hadla culimada iyo dadka waxgaradka ah badankood, dadkuna guud ahaan way fahmaan sababo la xiriira nidaamka waxbarashada aan rasmiga ahayn ee xalaqooyinka masaajidda. Hadalkiisa maalinlaha ahna wuxuu ku kooban yahay muhaajiriinta cusub iyo kuwa aan ka badnayn hal qarni tan iyo hijraddooda. Waxay ku badan yihiin magaalooyinka xeebaha, gaar ahaan Muqdisho. Magaalada “Jamaama” ee u dhow Kismaayo, qof walba wuxuu ku hadlaa lahjadda Carabiga Yamaniga ee Hadramawt, maadaama ay saameeyeen muhaajiriintii reer Hadramawt ee Yamanka ahaa ee degganaa Soomaaliya.