सा भारते प्राचीना भाषा अस्ति, हिन्दुधर्मस्य बौद्धधर्मस्य जैनधर्मस्य च अनुष्ठानभाषा, भारतस्य आधिकारिकभाषासु च एका।
संस्कृतम् भारतस्य प्राचीना भाषा अस्ति तथा हिन्दुधर्मस्य, बौद्धधर्मस्य, जैनधर्मस्य च अनुष्ठानभाषा अस्ति। मध्ययुगेषु यूरोपे लातिनी-यूनानीभाषयोः यत्सदृशं स्थानम् आसीत्, तत्सदृशं स्थानम् अस्याः भारतस्य दक्षिणपूर्व-एशियायाः च अस्ति। एतत्सादृश्यं भाषावैज्ञानिकः विलियम् जोन्स् अवलोकितवान्, यदा सः तत्र न्यायाधीशरूपेण कार्यं कुर्वन् आसीत्। अस्याः भाषायाः हिन्दुपरम्परायां केन्द्रीयं स्थानम् अस्ति। संस्कृतं भारतस्य द्वाविंशत्यधिकृतभाषासु एका अस्ति। भारते सा द्वितीयभाषारूपेण शिक्ष्यते। केचन ब्राह्मणाः—ये उच्चवर्गीयाः उपदेशकाः सन्ति—तां स्वमातृभाषां मन्यन्ते।
संस्कृतभाषा भारते मन्दिरेषु पूर्वमपि आसीत्, अद्यापि अस्ति च; केवलं ब्रह्मपुरोहितेभ्यः संस्कृतग्रन्थानां पठनम् अनुमन्यते। अतीते सा भारतीयसाहित्येऽपि आसीत्: पालि-प्राकृतभाषयोः साहित्ये, प्राचीनद्रविडसाहित्ये, बङ्गालीसाहित्ये, तथा अन्येषु साहित्येषु काव्येषु च, ये संस्कृतभाषया लिखितात् इस्लामीकाव्यात् प्रेरिताः सन्ति।