Yo kele mosi ya bandinga ya Bantu ya dibuta ya bandinga ya Niger-Kongo, mpi bo zaba yo bonso ndinga ya toni.
Kongo to Kikongo kele mosi ya bandinga ya Bantu yina bantu ya Kongo ye Ndongo ke zonzaka. Bo ke zingaka na mfinda ya ntangu ya mvula na Republika Demokratiki ya Kongo, Republika ya Kongo ye Angola. Yo kele ndinga ya toni. Bantu mingi ya bakamataka na kitini yai mpi batékaka bonso bampika na Amerika bazonzaka yo. Yo yina, ata bo ke na kuzonza Kikongo na bansi yina bo tubilaka na zulu, bikalulu ya Kreole ya ndinga yai ke monanaka na maloba ya milulu ya minkwikila ya Afro-Amerika, mingi-mingi na Brezili, Kuba ye Ayiti. Yo mpi kele mosi ya bitubu ya ndinga Gullah ye Palenquero na Kolombi. Bantu mingi kibeni yina ke zonzaka yo bubu ke zingaka na Afrika. Na Kongo kele pene-pene na milyoni nsambwadi ya bantu ke zonzaka yo banda bo butukaka, ye milyoni zole ya nkaka ke sadilaka yo bonso ndinga ya zole. Kikongo kele kisika ya ntete ya Kreole yina bo ke sadilaka na kitini nyonso: Kituba, yina bo ke bingaka mpi Kikongo de L'état to Kikongo ya Leta ("Kongo ya Leta" na Ki-Falansa to na Kongo), Kituba ye Monokituba (mpi Munukituba). Dibundu dia Republika ya Kongo ke sadilaka zina Kitubà, mpi Republika Demokratiki ya Kongo ke sadilaka ngogo Kikongo, ata Kituba ke sadilamaka na adminisitarasio.