E nye gbe si tso Atlantic-Congo ƒe akpa me le Niger-Congo gbeƒomea me le Afurika.
Ewe (Èʋe alo Èʋegbe [èβeɡ͡be]) nye Niger-Congo gbe si ame miliɔn 6-7 kloe doa le Ghana ƒe anyiehe ɣedzeƒe, eye wodoa le dada gbe alo evelia gbe ene. Ewe nye gbe si le gbewo ƒe ha siwo sɔ kple wo nɔewo me, si woyɔna be Gbe; Gbe gbe vevi bubu lae nye Benin ƒe Fon. Abe Afrika ƒe gbewo geɖe ene la, Ewe nye gbe si me gbeƒã le. Afrika-gbesrɔ̃la Diedrich Hermann Westermann ŋlɔ nyagbalẽ geɖewo kple gbeƒe sewo le Ewe kple Gbe gbewo bubu geɖe me. Gbesrɔ̃lawo bubu siwo wɔ dɔ le Ewe kple gbewo siwo sɔ kplee vevie ŋu lae nye: Gilbert Ansre (gbeƒome, nyawo ƒe ɖoɖo), Herbert Stahlke (nya ƒe nɔnɔ, gbeƒã), Nick Clements (gbeƒã, nyawo ƒe ɖoɖo), Roberto Pazzi (amedzidzime srɔ̃srɔ̃, nyagbegbe), Felix K. Ameka (nya gɔme kple susu me gbegɔmesrɔ̃srɔ̃), Alan Stewart Duthie (nya gɔme, gbeɖiƒe srɔ̃srɔ̃), Hounkpati B. Capo (gbeɖiƒe ƒe nɔnɔ, gbeɖiƒe dzesi), Enoch Aboh (nyawo ƒe ɖoɖo), kple Chris Collins (nyawo ƒe ɖoɖo).