• Côde ISO : wa

C' est on lingaedje roman del famile des lingaedjes indo-europiyins, djåzé locålmint dins l' redjon d' Walonreye, å sud del Beldjike.

Li walon (Walon e walon) est on lingaedje roman djåzé dins ene grande pårt di l' Walonreye e Beldjike, eyet dins sacwants viladjes do nord del France (près di Givet), eyet dins l' pårt nord-est del eståt do Wisconsin djusk' å mitan do 20inme sieke, eyet dins sacwantes pårts do Canada. I fåt pårtiye del famile des lingaedjes d' oyl, li pus cnoxhou des kels est li francês. Li fond istorique di s' formação esteut l' agrandixhmint djografike, dispoy 980, del principåté d' Lidje viè l' sud eyet l' ouess. Mågré ene ritch literatura, avou des ovrådjes anonimes dispoy li 16inme sieke et des oteurs kinoxous dispoy 1756, l' eploy do walon a foirt dimenê dispoy l' anexåcion del Walonreye pal France e 1795. Cisse période la a definitivmint stâbli li francês come lingaedje di progrès sociå, bråmint pus k' i n' esteut divant. Après li Prumire Guere mondiåle, les scoles publikes ont dné a tos les efants ene instruccion e francês, çou k' a disfôrmed l' imådje do walon, surtout cwand çoula s' acompagneut d' ôrdes oficirs e 1952 po castyî s' eploy dins les scoles. Après çoula, dispoy li mitan do 20inme sieke, li transmission do lingaedje ås generåcions a dimenê, çou k' a fwait do walon on lingaedje mwért. Ådjoûrdu, i n' est ki rårmint djåzé pa les djonnes. E 1996, li nombe di djins k' avént l' conoxhance do lingaedje esteut estimé inte 1 eyet 1.3 milions di djins. Sacwantès assoçåcions, sortot des compagneyes di teyåte, ovrant po wårder li lingaedje vî. Li walon est oficirmint eployî come lingaedje redjonå locå e Beldjike dispoy 1990, eyet i profite ossu d' on processus continou d' aministraedje do groupe. Li sistinme «Feller» (1900) a rindou rîlî les diferinnès scrijhaedjes des diferins patwès. Dispoy les anêyes 1990, des rîles d' ortografeye communès (Rifondou walon) ont stî stablîyes, çou k' a permetou des publications å lådje, come Wikipedia e walon oficirmint e 2003. E 2004, on ratournaedje e walon des binde d' imådjes di Tintin a stî eplaidi sor l' no L'èmerôde d'èl Castafiore. E 2007, on albom avou des binde d' imådjes di Gaston Lagaffe a stî publiyî e walon. Li walon est pus distinct come lingaedje ki l' francês beldje, li kén n' difere do francês djåzé e France ki dins sacwants ptits ponts di vocabulåre eyet di prononciåcion.